ASPÄ°RÄ°N SARI NOKTA

Aspirini düzenli olarak hergün kullanan kişilerde yaşa bağlı sarı nokta (sarı benek) hastalığının erken dönemi ve ıslak geç tipi riskinin arttığı bildirilmiştir. Avrupa'da 4691 kişi üzerinde yapılan ve Ophthalmology dergisinde Jong ve ark. tarafından yayınlanan bu çalışmada, aspirin alan kişilerde sarı nokta hastalığı erken dönemi ve ıslak geç tipi riskinin ikiye katlandığı ve riskin aspirinin alınma sayısıyla arttığı belirtilmektedir. Halbuki, aynı dergide 2009 yılında Christen ve ark. tarafından yayınlanan diğer bir çalışmada ise 65 yaş üstü aspirin kullanan sağlık çalışanlarında sarı nokta hastalığı riskinin etkilenmediği yayınlanmıştır. İki çalışma arasındaki farkın, yaş ve genetik özelliklere bağlı olabileceği düşünülmektedir.

YENÄ° Ä°ÄžNE TEDAVÄ°

Bir füzyon proteini olan AFLIBERCEPT (Eylea, VEGF Trap-Eye) ilacı, ıslak tip sarı nokta (sarı benek, makula dejenerasyonu) hastalığında kullanılmak üzere Amerika Birleşik Devletleri Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından onaylandı. Göz içine iğne yoluyla uygulanan bu yeni ilaç, bevacizumab (avastin veya altuzan) ve ranibizumab (lucentis) ilaçları gibi ıslak tip sarı nokta hastalığında yeni bir tedavi alternatifi oluşturuyor. Aflibercept, sızıntı ve yeni damar oluşumundan sorumlu tutulan VEGF (vazoendotelyal büyüme faktörü) proteinine bağlanarak etkisiz hale getirmekte olup, ilk üç ay ayda bir kez, daha sonra iki ayda bir olmak üzere gerekirse idame dozları yapılıyor.

BİYONİK GÖZDE FAR

Almanya'da Tübingen Üniversitesi' nden Prof.Dr.Eberhardt Zrenner, ilk kez 1500 fotodiod içeren subretinal implantları (chip) hastalar üzerinde uyguladıklarını ve chip uygulanan üç hastanın karanlık bir masa üzerindeki parlak objeleri tanıyabildiklerini belirtti. Diğer taraftan, Amerika Birleşik Devletleri'nde Southern California Üniversitesi Doheny Göz Enstitüsü’nden Prof.Dr.Mark Humayun ve Doç.Dr.Rajat Agrawal tarafından yapılan çalışmalarda tamamen kör olan kişilerde biyonik göz olarak ta bilinen epiretinal implantının cerrahi olarak yerleştirilmesiyle ışığın algılanabildiği ve uygun bir kamera yardımıyla hareketlerin ve basit objelerin seçilebildiği bildirilmiştir. Bu yıl yapılan ortak bir çalışmada ise İngiltere Moorfields Göz Hastanesinden Dr.Lyndon da Cruza, aşağıda belirtileceği üzere yeni bir yöntemle retinitis pigmentosa (tavuk karası hastalığı) olan iki kişiye retina implantı yerleştirmiştir. Argus II aletiyle yapılan yöntemle ameliyat edilen hastaların, artık torunlarını hareket ederken görebildikleri belirtilmiştir.

Humayun ve ekibinin yöntemi kısaca aşağıda açıklanmıştır;

1: Gözlüğün üzerindeki kamera görüntüyü algılar
2: Elektronik sinyaller elde tutulan küçük bir bilgi-işlemciye gönderilir
3: İşlenen bilgi gözlüğe geri gönderilir, daha sonra göz içindeki algılayıcıya ulaştırılır
4: Algılayıcı retina implantındaki elektrotlara gönderilir
5: Elektrotlar retinayı uyararak bilgiyi beyine gönderirler ve kişi görmeye başlar.

GEN TEDAVÄ°SÄ°NDE SÃ

Simonelli ve ark. tarafından bu yıl içinde yayınlanan bir çalışmada, adenovirüs vektörü kullanılarak gen tedavisi yapılan LCA2 hastalarında, görsel ve retina işlevlerindeki artışın birbuçuk yıl devam edebildiği gösterilmiştir. Öte yandan, Pensilvanya ve Florida Üniversitelerindeki araştırmacılar, RPE65 geni mutasyonu bulunan Leber’in konjenital amarozisli (LCA) üç hastaya yapmış oldukları gen tedavisiyle görme artışı sağladılar. Çalışma sonuçları New England Journal of Medicine ve Human Gene Therapy dergilerinde yayımlandı. Hastalar 22,24 ve 25 yaşlarındaydı, ve doğuştan kördüler. Hepsinde de RPE65 mutasyonu tespit edilmişti. RPE65 proteini, görme işlevi için çok önemli olan retinadaki fotoreseptörlerde (ışığı algılayıcı hücreler) A vitamininin üretiminde rol almaktadır. RPE65 mutasyonu bulunan kişilerde LCA hastalığı ortaya çıkar ve kör olarak doğarlar. ABD’nde yapılan bu çalışmada, hastaların retina altına iğne yoluyla sağlam RPE65 gen kopyaları verildikten bir yıl sonra dahi görme yetisini kazandıkları ortaya çıktı. Çalışma halen Faz I olarak devam etmektedir. Tavuk karası gibi kalıtsal retina hastalıklarında gen tedavisiyle ilgili çalışmalar devam etmektedir.

SARI NOKTA HASTALIÄž

Yaşa-bağlı sarı nokta hastalığı (makula dejenerasyonu, makuler dejenerasyon, makula dejeneresansı) konusunda en önemli risk etkeninin kişinin yaşı olduğu bilinmektedir. Son yıllarda yapılan bilimsel çalışmalardan bu hastalığın gelişiminde kalıtımın rolünün de giderek önem kazanmaya başladığı anlaşılmaktadır. Kardeşlerden birisinde makula dejenerasyonu varsa diğer kardeşte bu hastalığın görülme riski, hastalığın dönemine göre 5 ila 20 kat arttığı bildirilmiştir. Sarı nokta hastalığı olan dört hastadan birisinde genetik veya kalıtımsal özelliğin olduğu tahmin edilmektedir. Kompleman faktörü H (complement factor H/ kromozom 1q32) ve LOC387715(ARMS2)HtrA1 (high temperature requirement factor A-1/ kromozom 10q26 ) gibi genetik etkenlerin sarı nokta hastalığının gelişiminde rol oynadığı düşünülmektedir.

Proceedings of National Academy of Sciences (PNAS) dergisinde 12.Nisan.2010 tarihinde yayınlanan iki çalışmaya göre TIMP3, HDL-c ve Hepatic Lipase (LIPC) maddeleriyle iliÅŸkili genlerin de yaÅŸa-baÄŸlı sarı nokta hastalığına tutulma yatkınlığını etkilediÄŸi bulunmuÅŸtur.

Yaşa-bağlı makula dejenerasyonu hastalarında, önümüzdeki yıllarda bulunacağı kesin gözüyle bakılan yeni genetik etkenlerin çevresel risk faktörleriyle nasıl bir etkileşim içinde olacağı merakla beklenmektedir.

YAPAY RETÄ°NA AVRUPA

Tavuk karası hastalığında uygulanan yapay retina (Argus II Retinal Prosthesis System) ameliyatı, Avrupa ülkelerinde onaylandı. 2011 yılı sonuna doğru satışa sunulması beklenen yapay retina Second Sight tarafından geliştirildi. Bu yeni ve yüksek teknolojinin sağladığı yapay görüş için gerekli unsurlar aşağıda belirtilmiştir;
1-Göz arkasına ve retina önüne ameliyatla yapay retina yerleştirilmesi,
2-Görüntüleri algılayan kameralı özel bir gözlük
3-Görüntüleri işleyen bir bilgisayar
Retinitis pigmentosa veya retinit pigmenter olarak bilinen tavuk karası hastalığına baÄŸlı körlüklerde ÅŸu ana kadar çeÅŸitli ülkelerde 40 kiÅŸiye yapay retina nakli yapılmıştır.  Ameliyat sonrası görüşün yapay retinada bulunan elektrod sayısının 60 adetle sınırlı olması nedeniyle siyah, beyaz ve gri tonlarında olduÄŸu renkli ve detaylı görüşün henüz saÄŸlanamadığı bilinmektedir. Elektrod sayısının 200 ve 1000'e arttırılmasıyla görüş kalitesinin daha iyi olacağı düşünülmektedir.



TAVUK KARASI HASTALIÄžI NEDÄ°R?
Gözün arkasında ağ tabaka olarak bilinen retina tabakasındaki görme hücrelerini (fotoreseptör) etkileyen kalıtsal (ırsi) bir hastalıktır. Toplumda sıklığı 3000 ila 5000 kişide birdir. Genellikle çocukluk veya gençlik döneminde gece görme zorluğuyla başlar, bu nedenle gece körlüğü olarak bilinir. Fakat ileri yaşlarda merkezi görme kaybı da gelişebilir. Tavuk karası hastalığı, aile içi evliliklerde daha sık olarak gözükür. Gece körlüğü hastalığı, damlalı gözdibi incelemesini de içine alan göz muayenesi ve ERG/EOG gibi elektrofizyolojik tetkiklerle anlaşılır.